Sağlık Sektöründeki Reklam Cezaları ve Tanıtım Kuralları

pattern
Mart 27, 2020

Son yıllarda, doktorların ve kliniklerin web siteleri ya da sosyal medya araçları aracılığı ile bilinçli bir şekilde, Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan genelgeye uyulmadan reklam ve tanıtım yaptığı gözlemlenmektedir. Sağlık sektöründe reklam cezaları çoğunlukla, klinik ve doktor tarafından fark edilmeyen bu hatalar, 6023 sayılı kanunun 39.maddesi ve Türk Tabipler Birliği Disiplin Yönetmeliği uyarınca, Tabip Odaları birimlerine bildirim ya da şikayet yapılmasının üzerine, ilgili kurumlarla ilgili inceleme, soruşturma, disiplin cezası gibi haklar bulunmaktadır. 39.madde gereğince, tıbbi deontoloji ve doktorluk meslek etiğine aykırı olarak davranan doktorlar hakkında, uyarma veya para cezası ya da geçici olarak meslekten uzaklaştırma gibi cezalar verilebilmektedir. Bu tür ceza olaylarının yaşanmaması için web sitesi ve diğer sosyal medya tanıtım araçlarının kullanımında profesyonel ve dikkatli bir davranış sergilenmesi gerekmektedir.

En Sık Görülen Ceza Nedenleri

Sağlık sektöründe reklam cezaları ile ilgili hukuki düzenlemelerdeki asıl amaç, insan sağlığının bir ticari unsur haline getirilmesini engellemektir. Temel kamu hizmeti özelliğindeki sağlık hizmetleri, kamunun yararına olacak şekilde korunmak zorundadır. Bu sebeple de, özel sağlık kuruluşlarının mevzuatta yer alan bilgilendirme ve tanıtım koşullarının dışına çıkması ya da benzeri bir yol izlemesi halinde kanunda yer alan yaptırımlar uygulanacaktır. Ancak, son zamanlarda bu duruma uymayan ve ilan, tanıtım gibi amacının dışına çıkan bilgilendirme araçlarına başvurulmaya başlanmıştır. Bu araçların, mevzuata uygun bir şekilde yürütülebilmesi için bazı hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir. Bunlar;

  • Özel sağlık kuruluşlarının, hasta kabule ve tedaviye başlamasının ardından bilgilendirme amacıyla, faaliyete başladığı tarihten itibaren yalnızca 1 ay içerisinde ilan verebilmektedir.
  • Verilen ilanlarda, mesleki etik kurallarına aykırı bir ibare bulunmamalıdır. Örneğin, ilk, tek, deneyimli, güçlü, uzman kadro, hasta konforu gibi ifadelere yer verilmemelidir.
  • Hazırlanan web sitesi içerisinde, hasta kabul koşulları, uzmanlık alanları, faaliyet izin belgeleri, kullanılan ürün ve cihazlar, çalışma saatleri, adres ve iletişim gibi temel bilgilere yer verilmesi gerekmektedir.
  • Kuruluş ya da hizmet ile ilgili belirtilen düzenlemelerin dışına çıkılarak hazırlanan yazı ve ilanların bulundurulmaması ve dağıtılmaması gerekmektedir.
  • Hasta getirmek amacıyla, kişilerin rızası olmadan şahsi telefon numaralarını aramak, kısa mesaj, e-posta gibi araçlar ile iletişime geçmek kanuna aykırıdır. Hastalar ile yalnızca randevu zamanlarını bildirmek için iletişime geçilmesi gerekmektedir.
  • Özel sağlık kuruluşları, ücretsiz servis hizmeti sunabilmelerinin beraberinde bununla ilgili reklam veya tanıtım yapamamaktadır.
  • 1219 sayılı kanunun 8’inci 25’inci maddesi uyarınca, diploması olmadığı halde doktorluk görevini icra etmeye çalışanlar için iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası verilmektedir.

Sağlık Sektöründeki Reklam Yasaklarıyla İlgili Düzenlemeler

Bazı kuruluşların ve doktorların, tıbbi alandaki yardımları ile klinik çalışmalarının kanıtlanmış metotlar ile tedavi ettiği durumları, görsel ve işitsel medya üzerinde tanıtım, reklam gibi çalışmalar yaptığı görülmektedir. Bu tür çalışmaların, 1219 sayılı kanuna aykırı olması nedeniyle, bu tür faaliyetleri gerçekleştirenler için kanunda yer alan uygulamaların cezai yaptırımları uygulanmaktadır. Neredeyse her gün, yazılı ve görsel basın ile internet ortamında ya da sosyal medya araçlarında sağlık sektörü ile ilgili haberler görmek olası hale gelmiştir. Ancak, bu durum ile karşılaşılması halinde, gerekli birimlere ihbar edilmesi ve gerekli yaptırımların uygulanması gerekmektedir. Sağlık sektöründe reklam cezaları, kanuna aykırı gerçekleştirilen reklam düzeyine göre değişmektedir.

Sağlık Sektöründe Reklam ve Tanıtım Sınırları

Tüm sağlık sektörü çalışanları ve sağlık kuruluşu yöneticilerinin bildiği üzere, Türkiye’de sağlık alanında reklam veya tanıtım yapmak kesinlikle yasaklanmıştır. Reklam yasaklarına uymayan doktorlara ve kuruluşlara cezai ya da adli yaptırımlar uygulanmaktadır. Günümüzde cezai yaptırımlara en çok sebep olan araçların neredeyse yarısının internet ortamında ve çok küçük bir bölümünde de gazete ile broşürlerin yer aldığı bilinmektedir. Cezaların, genellikle talep yaratıcı reklam oluşturulmasından dolayı verildiği görülmektedir. Talep yaratıcı reklamların beraberinde ise ticari görünümlü reklamlar ile haksız rekabet yaratıcı reklamlar gelmektedir.

Sağlık Sektöründe Reklam Yapabilmek Mümkün müdür?

Sağlık ile ilgili yasaklamalar, hasta ve hasta yakınlarını yanıltıcı ve yanlış tedaviye sebep olabilecek durumları engellemek amacıyla yapılmaktadır. Ancak, sağlık ile ilgili hastaları geliştirici, koruyucu ve çeşitli engellerken önleyebilecek bilgiler verebilecek içerikler ile hasta ile hasta yakınına ulaşmak herhangi bir yasak durumu teşkil etmemektedir. Örneğin, göz hastalıkları ile ilgili hizmet veren bir hastanenin, göze neler zarar verebilir ya da göz rahatsızlıkları nelerdir gibi bilgilendirici içerikleri hazırlayabilmesi mümkündür. İçeriklerin, rekabet ortamı yaratacak ve yanlış yönlendirebilecek şekilde hazırlanması, yasalara uygun olmayacağı için tanıtım yapmış sayılarak cezai bir durum ortaya çıkarabilir. Sağlık sektöründe reklam cezaları almadan reklam yapabilmek her ne kadar bilgilendirici bir yolla yapılabilse de, çoğu kişi bu düzenlemeye uymayarak, hastalar ile ilgili öncesi ve sonrası görselleri paylaşarak tanıtım yapmaktadır.

Sağlık Hizmetleriyle İlgili İçerik Hazırlarken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Sağlık sektöründe en çok cezai durum ortaya çıkaran yasaklar, talep yaratıcı reklam yapılmasıdır. Ticari görünümlü reklam oluşturmak ve bununla birlikte de haksız rekabet ortamı yaratanlar reklamlar, en önemli ceza nedenleri içerisindedir. Sağlık sektöründe reklam cezaları, reklam verenin yasal mevzuata uygun olacak şekilde cezalandırılması için uygulanmaktadır. Ancak, yasal çerçevenin dışında bir içerik hazırlamak için sosyal medya ayağını kullanabilmek mümkündür. Sosyal mecralar ile sağlık ile ilgili içerikler düzenlenmesi, internet ve sosyal medya araçlarının fazla kullanılması sayesinde oldukça fazla kişiye ulaşabilmektedir. Sağlıkla ilgili içerikleri sosyal medya araçlarını kullanarak oluşturmadan önce, bu araçlarının kullanımını ve ne tür içerikler ile kişilere ulaşabileceğinizi öğrenmeniz gerekmektedir. Bilgilendirmeler ile hazırlanan tanıtım amaçlı yazılarda ve içeriklerde kullanılan dil herhangi bir sorun teşkil etmemesi ve yasal düzenlemelerin dışına çıkmaması için çok önemlidir.